Połczyn Zdrój
Najwcześniejsze odkryte ślady osadnictwa na terenie obecnej gminy Połczyn Zdrój sięgają okresu późnej epoki brązu. W wiekach VI i VII w miejscu obecnego Połczyna Zdroju znajdowała się słowiańska osada Palupe, czego świadectwem jest datowane na okres wczesnośredniowieczny grodzisko wyżynne usytuowane w odległości około 3 km od dzisiejszego miasta w widłach cieków wodnych wpływających do rzeki Wogry. W okolicach Połczyna Zdroju było wiele takich osad słowiańskich, które dały początek miastu. Gród obronny, który miał swoje centrum w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Wogry, usytuowany był przy szlaku solnym, którym przewożono sól i bursztyny z Kołobrzegu do Wielkopolski. Po otrzymaniu praw miejskich ok. 1335 r. według wzoru brandenburskiego drogę handlową prowadzącą przez miasto, jako niezwykle ważną, wyłożono belkami drewnianymi i dranicami. Spośród 88 miejscowości leżących na terenie dzisiejszej gminy ok. 20 powstało w okresie średniowiecza pomiędzy połową XIII a początkiem XV stulecia. W XIV Książe Pomorski Warcisław IV darował osadę Połczyn rycerskiej rodzinie Wedlów. Nowi właściciele miasta zabiegali o jego rozwój ekonomiczny. Związali się ściśle z nowymi władcami Marchii, w zamian otrzymali liczne nadania i urzędy. Dominującą pozycję wśród właścicieli Połczyna zdobył na początku XVI w. Kurt von Maneuffel, który rozbudował miejscowy zamek, założył trzy huty szkła, mieszczące się w Lipie, Kłokowie i Kłokówku. Kurt von Manteuffel nadał Połczynowi nowy herb, herb rodzinny - czerwoną poprzeczna belkę na srebrnym polu, połączony z dotychczasowym herbem miasta nadanym mu przez pierwszych właścicieli.
Powstał w ten sposób, który do dzisiaj stanowi symbol Połczyna. W 1688 odkryto w mieście źródła wody mineralnej. Od tego czasu do Połczyna zaczęli przybywać kuracjusze, na potrzeby których w 1705 r. Jakub von Krockow junor (wnuk pierwszego właściciela miasta) wybudował pierwszy dom zdrojowy. Rosnące znaczenie kurortu w północnej Europie spowodowało, że dla dogodniejszego dojazdu zbudowano w roku 1851 drogę łączącą Połczyn ze Szczecinem, a w roku 1903 linię kolejową do Berlina. Choć uzdrowisko położone było z dala od wielkich miast i na peryferiach państwa, odwiedzali je dość często dostojni goście. Już w 1712 r. zaszczycił Połczyn półtoramiesięczną obecnością sam książe Ferdynant z Kurlandii.
W latach 1870-1908 wybudowano w uzdrowisku obiekty lecznicze istniejące do dnia dzisiejszego: "Irena", "Lechia", "Poznanianka", "Gryf", "Borkowo", "Podhale". Około roku 1857 pracujący w szpitali miejskim dr Lehman zaczyna do leczenia schorzeń reumatycznych i zwyrodnień stawów stosować borowinę, której właściwości lecznicze już wówczas oceniane były bardzo wysoko.
Przed I wojną światową największą liczbę kuracjuszy - 4126 odnotowano w 1913 roku, zaś w okresie międzywojennym w roku 1920, kiedy to w uzdrowisku przebywało 6316 osób. Odpowiednia reklama, a także nadanie miastu w 1926 r. niemieckiej nazwy Bad Polzin, przyczyniło do wzrostu popularności uzdrowiska. Po 1945 roku sieć osadnicza Połczyna i przyległych osad uległa znacznemu zniszczeniu. W znaczący sposób przeobraziły się też zespoły podworskie i cmentarze.
Zabytki sakralne
Połczyn Zdrój - kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP
Pierwotny kościół zbudowano z cegły w roku 1343 w stylu gotyckim. Obecny kształt nadano mu w latach 1850-1860.Ze starych elementów zachowały się rzeźby czterech ewangelistów z XVIII w., gotyckie okno z cegły profilowanej w prezbiterium oraz brązowa płyta nagrobna biskupa kamieńskiego Erazma Manteuffla z 1544 r.
- Toporzyk – kościół neogotycki p.w. Wniebowzięcia NMP z 1860 roku
- Sucha – kościół p.w. Św. Józefa Rzemieślnika, neoromański, murowany z 1930 r.
- Redło – kościół p.w. Św. Jana Chrzciciela, neoromański, murowany z 1859 roku
Popielewo – kościół parafialny p.w. Matki Boskiej Różańcowej, kamienny z 1876 r.
- Łęgi – kościół neogotycki p.w. NSJ. Murowany z 1843 roku
Gawroniec – kościół parafialny p.w. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus wzniesiony z kamienia w 1828 r. na wzgórzu w otoczeniu pałacowego parku. O jego wyjątkowości świadczy rotundowy kształt.
- Czarnków – kościół filialny neoromański p.w. Św. Stanisława Kostki, murowany z XIX wieku
- Buślary – ryglowy kościół parafialny p.w. NMP z II połowy XIX wieku, salowy
- Kołacz – ryglowy kościół filialny rzymsko-katolicki p.w. Św. Karola Boromeusza z XVIII w.
- Stare Resko – ryglowy kościół p.w. Św. Alojzego Gonzagi z końca XVIII w.
- Tychówko – ryglowy kościół filialny p.w. Św. Józefa z 1739 roku
Układy staromiejskie
Średniowieczny układ miasta
Od czasów średniowiecza zachował się układ urbanistyczny Połczyna Zdroju. Centrum stanowi prostokątny rynek (Plac Wolności) i malownicze, kręte uliczki z XIX wiecznymi kamienicami. Wiedzie tędy popularny "deptak" ( ul. Grunwaldzka) . Wyłożony kostką brukową i oświetlony stylowymi latarniami rynek i przyległe do niego uliczki nadają tej części miasta wyjątkowego uroku i oryginalności.
Zabytki dworsko-pałacowe
- Buślary – dwór z parkiem z XIX wieku
- Gawroniec – dwór z XVII wieku
- Ostrowąs – dwór z XIX wieku
- Stare Resko – dwór z parkiem z XIX wieku
Parki
- Wardyń Dolny – park dworski z II połowy XIX wieku
- Toporzyk – park pałacowy z aleją z XIX wieku
- Popielewo,, Ogartowo, Nowe Ludzicko – park pałacowy z II połowy XIX wieku
- Słowianki, Kłokowo, Kocury, Łęgi, Łośnica, Międzyborze, Borkowo, Borucino, Brusno, Dobino, Gawroniec - park dworski z XIX w.
Zamki
Zamek w Połczynie Zdroju – w swojej najwcześniejszej formie został w zniesiony w XIII w. dla wzmocnienia ochrony pogranicza przed Marchią Brandenburską. Wielokrotnie przebudowywany zatracił cechy stylowe. Od czasów średniowiecza zachowały się jedynie piwnice. Obecnie mieści się tu biblioteka miejska.
Cmentarze
- Brusno – wiejski cmentarz ewangelicki z II połowy XIX wieku
- Buślary – cmentarz wojenny z XIX wieku
- Ostre Bardo – wiejski cmentarz ewangelicki z XIX wieku
- Toporzyk – cmentarz komunalny z XIX wieku
- Połczyn Zdrój – nieczynne dawne cmentarze: żydowski i ewangelicki z XIX wieku
Zabytki techniki
- Borkowo – spichlerz folwarczny z 1930 roku
- Kapice – wiatrak holenderski z II polowy XIX wieku
- Popielawy – starodawny młyn z 1880 roku
- Połczyn Zdrój – kompleks budynków starego browaru z XIX wieku
Pozostałe
Dzielnica uzdrowiskowa w Połczynie Zdroju - tworzą ją Park Zdrojowy założono w latach 1836-1839, którego powierzchnia przekracza obecnie 80 ha oraz szereg budynków sanatoryjnych pochodzących z XVIII i XIX.
Najwcześniejsze odkryte ślady osadnictwa na terenie obecnej gminy Połczyn Zdrój sięgają okresu późnej epoki brązu. W wiekach VI i VII w miejscu obecnego Połczyna Zdroju znajdowała się słowiańska osada Palupe, czego świadectwem jest datowane na okres wczesnośredniowieczny grodzisko wyżynne usytuowane w odległości około 3 km od dzisiejszego miasta w widłach cieków wodnych wpływających do rzeki Wogry. W okolicach Połczyna Zdroju było wiele takich osad słowiańskich, które dały początek miastu. Gród obronny, który miał swoje centrum w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Wogry, usytuowany był przy szlaku solnym, którym przewożono sól i bursztyny z Kołobrzegu do Wielkopolski. Po otrzymaniu praw miejskich ok. 1335 r. według wzoru brandenburskiego drogę handlową prowadzącą przez miasto, jako niezwykle ważną, wyłożono belkami drewnianymi i dranicami. Spośród 88 miejscowości leżących na terenie dzisiejszej gminy ok. 20 powstało w okresie średniowiecza pomiędzy połową XIII a początkiem XV stulecia. W XIV Książe Pomorski Warcisław IV darował osadę Połczyn rycerskiej rodzinie Wedlów. Nowi właściciele miasta zabiegali o jego rozwój ekonomiczny. Związali się ściśle z nowymi władcami Marchii, w zamian otrzymali liczne nadania i urzędy. Dominującą pozycję wśród właścicieli Połczyna zdobył na początku XVI w. Kurt von Maneuffel, który rozbudował miejscowy zamek, założył trzy huty szkła, mieszczące się w Lipie, Kłokowie i Kłokówku. Kurt von Manteuffel nadał Połczynowi nowy herb, herb rodzinny - czerwoną poprzeczna belkę na srebrnym polu, połączony z dotychczasowym herbem miasta nadanym mu przez pierwszych właścicieli.
Powstał w ten sposób, który do dzisiaj stanowi symbol Połczyna. W 1688 odkryto w mieście źródła wody mineralnej. Od tego czasu do Połczyna zaczęli przybywać kuracjusze, na potrzeby których w 1705 r. Jakub von Krockow junor (wnuk pierwszego właściciela miasta) wybudował pierwszy dom zdrojowy. Rosnące znaczenie kurortu w północnej Europie spowodowało, że dla dogodniejszego dojazdu zbudowano w roku 1851 drogę łączącą Połczyn ze Szczecinem, a w roku 1903 linię kolejową do Berlina. Choć uzdrowisko położone było z dala od wielkich miast i na peryferiach państwa, odwiedzali je dość często dostojni goście. Już w 1712 r. zaszczycił Połczyn półtoramiesięczną obecnością sam książe Ferdynant z Kurlandii.
W latach 1870-1908 wybudowano w uzdrowisku obiekty lecznicze istniejące do dnia dzisiejszego: "Irena", "Lechia", "Poznanianka", "Gryf", "Borkowo", "Podhale". Około roku 1857 pracujący w szpitali miejskim dr Lehman zaczyna do leczenia schorzeń reumatycznych i zwyrodnień stawów stosować borowinę, której właściwości lecznicze już wówczas oceniane były bardzo wysoko.Przed I wojną światową największą liczbę kuracjuszy - 4126 odnotowano w 1913 roku, zaś w okresie międzywojennym w roku 1920, kiedy to w uzdrowisku przebywało 6316 osób. Odpowiednia reklama, a także nadanie miastu w 1926 r. niemieckiej nazwy Bad Polzin, przyczyniło do wzrostu popularności uzdrowiska. Po 1945 roku sieć osadnicza Połczyna i przyległych osad uległa znacznemu zniszczeniu. W znaczący sposób przeobraziły się też zespoły podworskie i cmentarze.
Zabytki sakralne
Połczyn Zdrój - kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP
Pierwotny kościół zbudowano z cegły w roku 1343 w stylu gotyckim. Obecny kształt nadano mu w latach 1850-1860.Ze starych elementów zachowały się rzeźby czterech ewangelistów z XVIII w., gotyckie okno z cegły profilowanej w prezbiterium oraz brązowa płyta nagrobna biskupa kamieńskiego Erazma Manteuffla z 1544 r.
- Toporzyk – kościół neogotycki p.w. Wniebowzięcia NMP z 1860 roku
- Sucha – kościół p.w. Św. Józefa Rzemieślnika, neoromański, murowany z 1930 r.
- Redło – kościół p.w. Św. Jana Chrzciciela, neoromański, murowany z 1859 roku
Popielewo – kościół parafialny p.w. Matki Boskiej Różańcowej, kamienny z 1876 r.
- Łęgi – kościół neogotycki p.w. NSJ. Murowany z 1843 roku
Gawroniec – kościół parafialny p.w. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus wzniesiony z kamienia w 1828 r. na wzgórzu w otoczeniu pałacowego parku. O jego wyjątkowości świadczy rotundowy kształt.
- Czarnków – kościół filialny neoromański p.w. Św. Stanisława Kostki, murowany z XIX wieku
- Buślary – ryglowy kościół parafialny p.w. NMP z II połowy XIX wieku, salowy
- Kołacz – ryglowy kościół filialny rzymsko-katolicki p.w. Św. Karola Boromeusza z XVIII w.
- Stare Resko – ryglowy kościół p.w. Św. Alojzego Gonzagi z końca XVIII w.
- Tychówko – ryglowy kościół filialny p.w. Św. Józefa z 1739 roku
Układy staromiejskie
Średniowieczny układ miasta
Od czasów średniowiecza zachował się układ urbanistyczny Połczyna Zdroju. Centrum stanowi prostokątny rynek (Plac Wolności) i malownicze, kręte uliczki z XIX wiecznymi kamienicami. Wiedzie tędy popularny "deptak" ( ul. Grunwaldzka) . Wyłożony kostką brukową i oświetlony stylowymi latarniami rynek i przyległe do niego uliczki nadają tej części miasta wyjątkowego uroku i oryginalności.
Zabytki dworsko-pałacowe
- Buślary – dwór z parkiem z XIX wieku
- Gawroniec – dwór z XVII wieku
- Ostrowąs – dwór z XIX wieku
- Stare Resko – dwór z parkiem z XIX wieku
Parki
- Wardyń Dolny – park dworski z II połowy XIX wieku
- Toporzyk – park pałacowy z aleją z XIX wieku
- Popielewo,, Ogartowo, Nowe Ludzicko – park pałacowy z II połowy XIX wieku
- Słowianki, Kłokowo, Kocury, Łęgi, Łośnica, Międzyborze, Borkowo, Borucino, Brusno, Dobino, Gawroniec - park dworski z XIX w.
Zamki
Zamek w Połczynie Zdroju – w swojej najwcześniejszej formie został w zniesiony w XIII w. dla wzmocnienia ochrony pogranicza przed Marchią Brandenburską. Wielokrotnie przebudowywany zatracił cechy stylowe. Od czasów średniowiecza zachowały się jedynie piwnice. Obecnie mieści się tu biblioteka miejska.
Cmentarze
- Brusno – wiejski cmentarz ewangelicki z II połowy XIX wieku
- Buślary – cmentarz wojenny z XIX wieku
- Ostre Bardo – wiejski cmentarz ewangelicki z XIX wieku
- Toporzyk – cmentarz komunalny z XIX wieku
- Połczyn Zdrój – nieczynne dawne cmentarze: żydowski i ewangelicki z XIX wieku
Zabytki techniki
- Borkowo – spichlerz folwarczny z 1930 roku
- Kapice – wiatrak holenderski z II polowy XIX wieku
- Popielawy – starodawny młyn z 1880 roku
- Połczyn Zdrój – kompleks budynków starego browaru z XIX wieku
Pozostałe
Dzielnica uzdrowiskowa w Połczynie Zdroju - tworzą ją Park Zdrojowy założono w latach 1836-1839, którego powierzchnia przekracza obecnie 80 ha oraz szereg budynków sanatoryjnych pochodzących z XVIII i XIX.
| «Maj» «2012 » | ||||||
Pn |
Wt |
Śr |
Cz |
Pt |
Sb |
Ni |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |
7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
28 | 29 | 30 | 31 | |||
Powiat Drawski |
Powiat Szczecinecki |
Czaplinek |
Drawsko Pomorskie |
Kalisz Pomorski |
Ostrowice |
Wierzchowo |
Gmina Szczecinek |
Barwice |
Złocieniec |
Borne Sulinowo |
Grzmiąca |
Drawno
|
|
LGD Partnerstwo Drawy |
|
LGR Partnerstwo Drawy |
|
© 2011 Stowarzyszenie LGD "Partnerstwo Drawy", Wszelkie prawa zastrzeżone.